Zie pagina 'credits' voor afbeeldingsrechten

Waarheid of werkelijkheid?

Waarnemen is de basis van (over)leven. Of het nu gaat over het tijdig opmerken van gevaren of het signaleren van kansen. Daarvoor heb je een realistisch beeld van je situatie en je omgeving nodig. Vaar je daarvoor blind op waarnemingen van anderen? Of vraag je jezelf af hoe het zit? Reageer je of neem je zelf actie?

Nep of echt?

We leven nu in een tijd waarin ‘de reactie’ overheerst. Als iedereen verantwoordelijkheid zou nemen voor zijn eigen waarnemingen, zouden nepnieuws en alternatieve feiten aanzienlijk minder kans maken. Dan zouden we met elkaar het gesprek voeren over de inhoud, in plaats van oeverloos te discussiëren over waar of onwaar.

Zodra iemand ‘reageert’ zonder kundig waar te nemen, vervalt een gesprek snel in overtuigingen. Gebaseerd op geloof, mentale modellen, dogma’s, sentimenten, emoties, gevoelens, opinies, meningen, behoeften, belangen, fixaties, denkbeelden, oordelen (afbeelding) en zo meer. Kortom, het komt los van de realiteit te staan. Ieder heeft dan zo zijn eigen waarheid…

Waar of werkelijk?

Eigen waarheid of eigen werkelijkheid? De media focussen sterk op het begrip ‘waarheid’. Iets is waar als we hebben afgesproken dat het waar is. Iets is werkelijk als het toetsbaar is aan de kenmerken van werkelijkheid, bijvoorbeeld feiten en processen.

Nagaan van een afspraak gaat snel en levert een binair antwoord op: ja of nee, waar of onwaar. Toetsing aan werkelijkheidskenmerken vraagt aanzienlijk meer inspanning. Je moet er iets voor doen, actie ondernemen zoals verdiepen in de inhoud. Kortom, waarnemen. Eigenlijk: het doen en duiden van waarnemingen. Daarna kun je pas tot een mening of oordeel komen, een interventie plannen of actie ondernemen.

Waarnemen vraagt dus meer moeite dan (on)waarheid vaststellen. Daar staat tegenover dat een (kundige) waarneming oneindig veel meer informatie, begrip en inzichten oplevert.

Kennis of waarneming?

Afgemeten aan het succes van de mens als levensvorm, kan de mens excellent waarnemen. Het beïnvloed zelfs ons DNA. Die excellentie is in de verdrukking gekomen, onder meer doordat er een toenemend belang aan kennis wordt gehecht. Kennis bestaat uit gestolde waarnemingen, maar kennis ís geen waarneming (meer). Het kan hooguit worden gebruikt om een waarneming te duiden of interpreteren. Voor waarnemen is dan ook een bredere definitie van intelligentie nodig.

Waarmee ik alleen maar wil zeggen: het is in deze tijd extreem belangrijk dat ieder mens zelf kundig leert waarnemen. Dat zou veel oplossen. Zoals vatbaarheid voor nepnieuws, behoefte aan zingeving, verwarring door zogenaamde complexiteit en zo voort.

Wakkerheid of droombeeld?

Bijkomend voordeel van deze eigen verantwoordelijkheid is dat de overheid, nationaal of zelfs Europees, de naïeve burger niet langer tegen nepnieuws hoeft te ‘beschermen’. Want neem me niet kwalijk dat ik dat een even lachwekkende als heilloze ontwikkeling vind. Je wilt als mens toch wakker in de werkelijkheid staan? Dromen doen we ’s nachts.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.